Een afwijzing van gesubsidieerde rechtsbijstand kan betekenen dat juridische hulp voorlopig voor eigen rekening komt. Toch hoeft daarmee niet vast te staan dat u geen aanspraak op een bijdrage heeft. De beslissing kan bijvoorbeeld zijn gebaseerd op verouderde inkomensgegevens, ontbrekende informatie of een onjuiste beoordeling van uw juridische probleem.
Wie zijn recht op rechtsbijstand wil laten beoordelen, moet daarom vooral de afwijzingsgrond en de beschikbare procedure bekijken. Hieronder staat hoe u een afwijzing controleert, wanneer bezwaar mogelijk is en welke termijnen bijzondere aandacht verdienen. Het gaat hierbij om gesubsidieerde rechtsbijstand in Nederland, niet om dekking vanuit een rechtsbijstandverzekering.
Wat betekent een afwijzing van gesubsidieerde rechtsbijstand?
Een afwijzing betekent dat uw aanvraag voor een bijdrage in juridische hulp niet is toegekend; de reden in het besluit bepaalt welke vervolgstap passend is.
De aanvraag voor deze bijdrage wordt doorgaans een toevoegingsaanvraag genoemd. Bij de beoordeling tellen financiële voorwaarden mee, maar ook voorwaarden die samenhangen met de zaak. Een aanvraag kan bijvoorbeeld worden afgewezen omdat het inkomen te hoog is, het financiële belang te gering is of professionele rechtsbijstand volgens de beoordelende instantie niet noodzakelijk is.
Controleer daarom niet alleen de uitkomst, maar ook de gegevens waarop die berust. Klopt de omschrijving van het geschil? Is uw huishoudsituatie correct verwerkt? Zijn eerder opgevraagde stukken ontvangen? Een fout in die uitgangspunten vraagt om een andere onderbouwing dan een inhoudelijk verschil van mening over de noodzaak van een advocaat.
Hoeveel tijd heeft u om bezwaar te maken?
De bezwaartermijn bedraagt in beginsel 6 weken en begint op de dag na de voorgeschreven bekendmaking van het besluit.
Bekijk direct de bezwaarclausule onderaan de beslissing. Daar staat bij welke instantie u bezwaar kunt maken en hoe u dat moet indienen. Noteer de uiterste datum en bewaar het besluit, de envelop en eventuele digitale ontvangstgegevens. Wacht niet tot een gesprek met uw advocaat of een telefonische toelichting is afgerond: zulke contacten stoppen de termijn normaal gesproken niet.
Heeft u nog niet alle bewijsstukken, dan kan een tijdig ingediend pro-formabezwaar uitkomst bieden. U maakt daarmee alvast kenbaar tegen welk besluit u bezwaar maakt en vraagt gelegenheid om de gronden aan te vullen. De instantie kan daarvoor een hersteltermijn stellen. Ook die termijn moet u bewaken; een onvolledig bezwaar kan anders niet-ontvankelijk worden verklaard.
Wat als uw huidige inkomen lager is dan het gebruikte inkomen?
Als uw huidige inkomen aanzienlijk lager is dan het gebruikte inkomen, kunt u mogelijk om peiljaarverlegging vragen.
Bij de financiële beoordeling wordt normaal gesproken gekeken naar het inkomen en vermogen van 2 kalenderjaren vóór het aanvraagjaar. Bij een aanvraag in 2026 is dat doorgaans 2024. Ontslag, pensionering of teruglopende inkomsten kunnen daardoor tot een verschil leiden tussen de gebruikte cijfers en uw actuele draagkracht.
Peiljaarverlegging is geen automatische correctie en ook niet hetzelfde als bezwaar. Er gelden afzonderlijke voorwaarden en termijnen. Bij een afwijzing wegens een te hoog inkomen of vermogen geldt voor een verzoek om peiljaarverlegging doorgaans een termijn van 6 weken na de bekendmaking. Laat beoordelen welke route nodig is; ga er niet vanuit dat het ene verzoek de termijn voor het andere veiligstelt.
Welke stukken helpen bij het aanvechten van de afwijzing?
De nuttigste stukken zijn het afwijzingsbesluit, de oorspronkelijke aanvraag en bewijsstukken die rechtstreeks aansluiten op de afwijzingsgrond.
Verzamel gericht materiaal. Een grote hoeveelheid correspondentie helpt minder dan een overzichtelijke toelichting met bewijs per betwist punt. Afhankelijk van de reden voor afwijzing kunnen de volgende documenten relevant zijn:
- Het volledige besluit, inclusief de bezwaarclausule.
- Een kopie van de toevoegingsaanvraag en eerdere aanvullingen.
- Inkomensgegevens en relevante vermogensgegevens.
- Stukken over een gewijzigde huishoudsituatie.
- Processtukken die de juridische ingewikkeldheid laten zien.
- Bewijs van het financiële of andere concrete belang van de zaak.
Leg vervolgens uit welk onderdeel van de beslissing volgens u niet klopt, welk bewijs dat ondersteunt en welke uitkomst u vraagt. Is de aanvraag afgewezen omdat juridische hulp niet nodig zou zijn, beschrijf dan concreet welke procedurele of inhoudelijke problemen professionele bijstand noodzakelijk maken.
Houd de oorspronkelijke zaak afzonderlijk in het oog
Een bezwaar tegen de financieringsbeslissing schort termijnen in uw oorspronkelijke geschil niet op. Een verweer, hoger beroep of reactie aan een wederpartij kan dus nodig blijven terwijl nog onduidelijk is wie de juridische kosten draagt.
Maak daarom schriftelijke afspraken met uw advocaat over werkzaamheden tijdens de bezwaarprocedure. Bespreek welke kosten voorlopig voor uw rekening komen en hoe die worden verrekend als alsnog een toevoeging wordt verleend. Toekenning betekent bovendien niet automatisch dat alle kosten verdwijnen: een eigen bijdrage, griffierecht of andere uitgaven kunnen blijven bestaan.
Na de beslissing op bezwaar
Wordt uw bezwaar afgewezen, dan kan doorgaans binnen 6 weken beroep bij de bestuursrechter worden ingesteld. De rechtsmiddelenclausule vermeldt de bevoegde rechter en de indieningswijze. Laat vóór die stap de motivering, de beschikbare bewijsstukken en de mogelijke kosten beoordelen. Zo blijft de vervolgstap gericht op de concrete reden waarom uw aanspraak op gesubsidieerde rechtsbijstand niet is erkend.